Akademik Veri Yönetim Sistemi
TÜBİTAK Projesi, 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı, 2026 - 2027
Giderek hızlanan kentleşme süreci,
şehirlerdeki arazi örtüsünde, yerel iklim koşullarında ve ekosistem
hizmetlerinde önemli değişimlere yol açmaktadır. Bu araştırma, Köppen iklim
sınıflandırmasına göre farklı iklim bölgelerinde yer alan kentlerdeki ekosistem
hizmetlerinin belirlenmesini ve bu ekosistem hizmetlerinin ekonomik değerinin
hesaplanmasını amaçlamaktadır. Araştırma, coğrafi konum, iklim, hidroloji ve
bitki örtüsü bakımından belirgin farklılıklar gösteren beş Amerikan kentinde (Augusta-Maine,
Atlanta-Georgia, Miami-Florida, Phoenix-Arizona ve Portland-Oregon)
yürütülecektir. Köppen iklim sınıflandırmasına göre; Augusta kışı şiddetli,
yazı serin ve her mevsim yağışlı iklim tipine (Dfb), Atlanta kışı
ılık, yazı çok sıcak ve her mevsim yağışlı iklim tipine
(Cfa), Miami tropikal muson iklimine (Am), Phoenix sıcak ve kurak çöl iklimine
(BWh) ve Portland ise kışı ılık, yazı sıcak ve kurak iklim tipine (Csb) sahiptir.
Bu kentler aynı zamanda farklı kentleşme gradyanları ve nüfus yoğunluğu dağılımları
göstermektedir.
Araştırma alanlarının sınırları coğrafi
koordinatlar kullanılarak ArcGIS yazılımında tanımlanacaktır. Her bir çalışma
alanındaki ağaç kanopi oranının belirlenmesi amacıyla, Amerika Birleşik
Devletleri Tarım Bakanlığı Orman Hizmetleri (USDA Forest Service) tarafından
geliştirilen ve The Davey Tree Expert Company tarafından güncellenerek i-Tree
sistemine entegre edilen i-Tree Canopy 7.1 yazılımı kullanılacaktır. Bu
kapsamda, her kentin arazi örtüsü; ağaç/çalı, çim/otsu bitkiler, binalar,
yollar, diğer geçirimsiz yüzeyler, su yüzeyleri ve çıplak toprak yüzeyler olmak
üzere yedi sınıfta değerlendirilecektir.
Mevcut arazi örtüsü tespit edildikten sonra,
son 15 yıllık değişim sürecini analiz etmek amacıyla Google Earth Pro
yazılımından yararlanılacaktır. Bu süreçte, örnekleme noktalarının coğrafi
koordinatları sabit tutularak mevcut ve geçmiş görüntüler karşılaştırılacak ve
arazi örtüsü sınıflarındaki değişimler belirlenecektir. Elde edilen veriler
doğrultusunda, her bir kentin ağaç varlığına dayalı ekosistem hizmetleri ve
ekonomik fayda değerleri hesaplanacaktır. Bu kapsamda, ağaçlar tarafından
tutulan ve depolanan karbon (C) ile karbondioksit (CO₂) miktarları ve bunların
ekonomik karşılıkları, ağaçlar tarafından yıllık olarak giderilen hava
kirliliği bileşenlerinin (CO, NO2, O3,
SO2, PM2.5, PM10) miktarları ve buna
karşılık gelen ekonomik değerler hesaplanacaktır. Ayrıca, ağaçların sağladığı
yıllık hidrolojik faydalar (yüzey akışının önlenmesi, potansiyel
evapotranspirasyon, terleme ve buharlaşma miktarları) ve bunların ekonomik
katkıları da değerlendirilecektir.
Bitki örtüsünün sağladığı ekosistem hizmetlerinin hesaplanmasında kullanılacak katsayılar, bölgesel farklılıklar göz önüne alınarak USDA Orman Hizmetleri tarafından belirlenen ve kentsel ile kırsal alanlar için değişiklik gösteren parametrelere göre belirlenecektir. Son aşamada elde edilen veriler aracılığıyla kentleşmenin ekosistem hizmetleri ve bu ekosistem hizmetlerinin ekonomik fayda değeri üzerindeki etkisi hem kent ölçeğinde hem de bölgesel ölçekte iklim sınıflarına göre tartışılacaktır. Çalışmanın sonuçlarının, benzer ekolojik ve iklimsel özelliklere sahip bölgelerde yürütülecek kentsel planlama ve yeşil altyapı geliştirme süreçlerinde karar vericilere ve planlamacılara bilimsel bir katkı sağlayacağı öngörülmektedir.