Akademik Veri Yönetim Sistemi
Şahin T. (Yürütücü), Kamaç S., Kılınç A.
TÜBİTAK Projesi, 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı, 2026 - 2027
Özet
Bu proje kapsamında, Samanyolu Galaksisi’nin oluşum ve evrim tarihini anlamada kritik öneme sahip olan,
seçilmiş Galaktik Şişkin Bölge (Bulge) küresel kümelerinin (BGCs) yörüngeleri yörünge dinamik ve kinematik
açıdan incelenecektir. BGC’ler, galaksimizin en eski bileşenlerinin oluşumunu incelemek için “olağanüstü
izleyiciler” olarak kabul edilmelerine rağmen, yoğun ön plan yıldız kirliliği ve yüksek sönümleme gibi gözlemsel
zorluklar nedeniyle literatürde en az incelenen sistemler arasındadır.
Proje önerisi kapsamında BGC örneklemi için planlanan kinematik ve yörünge dinamik analizler için ihtiyaç
duyulan astrometrik veriler Gaia DR3 veri tabanından sağlanacaktır. Bu veriler kullanılarak kümelerin Galaktik
uzay hız bileşenleri (U, V, W) ve temel yörünge parametreleri (Ra, Rp, Zmax, e) hesaplanacaktır.
Proje önerisinin temel ve en modern özgünlüğü ise, bu entegre analizleri gerçekleştirirken literatürde yaygın
kullanılan standart ve eksenel simetrik potansiyel modellerinin (MWPotential2014, McMillan 2017) yanı sıra,
Hunter vd. (2024) tarafından geliştirilen ve Galaktik çubuk (bar) ile sarmal kolları açıkça içeren eksenel
simetrik olmayan (non-axisymmetric) modern bir Galaktik potansiyel modelini de uygulayacak olmasıdır.
Bu analizler Python tabanlı galpy ve AGAMA kütüphaneleri yardımıyla yapılacaktır. Kümelerin ‘in-situ’ (galaksi
içerisinde oluşma) ve ‘ex-situ’ (dışarıdan katılım) köken senaryoları, farklı potansiyel kabulleri altında dinamik
açıdan test edilecektir. Proje, temel bilim katkısının yanı sıra, yürütücülerin Python tabanlı bilimsel
programlama ve modern astrofizik yazılımları konularında yetkinlik kazanmasını sağlayacaktır. Proje önerisi
kapsamında benimsenecek reçetenin daha büyük boyuttaki örneklem küme grubu (big data) üzerinde
uygulanması mümkün olacaktır. Elde edilecek bulguların ulusal ve uluslararası bilimsel toplantılarda
sunulması, endeksli bir dergide makale olarak yayınlanması ve elde edilecek metodolojik altyapının gelecekte
daha kapsamlı TÜBİTAK projelerine zemin hazırlaması hedeflenmektedir.