Akademik Veri Yönetim Sistemi
Şahin T. (Yürütücü), Çalışkan M., Maltaş C.
TÜBİTAK Projesi, 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı, 2026 - 2027
Samanyolu Galaksisi’nin erken kimyasal evrimini anlamak, özellikle şişkinlik (bulge) bölgesindeki yıldız popülasyonlarının kimyasal çeşitliliğinin ayrıntılı bir şekilde incelenmesini gerektirmektedir. Bu proje önerisi kapsamında, seçilmiş dört bulge küresel kümesinde (NGC 6316, NGC 6569, NGC 6558, NGC 6304) birinci (1G) ve ikinci (2G) nesil yıldızların kimyasal izlerinin optik tayf verileri kullanılarak araştırılması hedeflenmektedir. Bu amaç doğrultusunda, temel kimyasal ayraçlar olarak karbon (C), azot (N) ve oksijen (O) element bollukları esas alınacaktır.
Çalışmada, C, N ve O element bollukları klasik tayfsal yöntemlerle hesaplanacak ve bu bolluklar, çoklu yıldız popülasyonlarının birbirinden ayrıştırılmasında temel ayıraç olarak kullanılacaktır. Optik bölge analizlerinden elde edilecek sonuçlar, APOGEE/CAPOS (kızılötesi, NIR) verileri ve ASPCAP literatür değerleriyle karşılaştırılarak çoklu dalga boyu doğrulaması gerçekleştirilecektir. Bu sayede, yıldızların optik ve kızılötesi bölgelerdeki kimyasal karakterizasyonunun tutarlılığı da sınanmış olacaktır.
Proje kapsamında ayrıca, küme üyesi yıldızların optik bölge tayfsal analizlerinde kullanılabilecek güncel bir C–N–O çizgi listesi oluşturulması planlanmaktadır. Bu çizgi listesinde yer alacak atomik veriler, yüksek çözünürlüklü Güneş tayfı üzerinde test edilecek ve ardından küme yıldızlarının optik tayf analizlerine uygulanacaktır.
Elde edilecek güncel model atmosfer parametreleri ve CNO element bollukları, bulge bölgesindeki erken yıldız oluşum süreçlerinin anlaşılmasına önemli katkılar sunacaktır. Bu proje önerisi, yalnızca bulge küresel kümelerinin kimyasına ilişkin yeni ve güncel model parametreleri ile CNO bolluklarını sağlamakla kalmayacak; aynı zamanda bu sistemler için kızılötesi (NIR) bölgede birincil veri kaynağı haline gelmiş olan APOGEE/CAPOS veri setlerinin ve ASPCAP yazılım hattının (pipeline) ürettiği bolluk değerlerindeki sistematik hataların optik bölge üzerinden haritalanması ve doğrulanması fırsatını da verecektir. Bu durum, özellikle küme temelli çoklu nesil çalışmalarında kritik öneme sahip olan C, N, O gibi hafif elementler açısından literatüre yapılacak en değerli katkılardan biri olacaktır. Optik ve NIR bölge sonuçlarının tutarlı olduğunu göstermek dahi, başlı başına önemli bir bilimsel çıktı olarak değerlendirilmektedir.