Akademik Veri Yönetim Sistemi
Seyfettinoğlu Ü. (Yürütücü), Pişkin E., Çağatay S., Zanbak M., Arık Ş.
TÜBİTAK Projesi, 1001 - Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı, 2024 - 2025
Bu araştırmanın temel amacı, Yeşil Mutabakat
kapsamında uygulamaya konulan Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması ile Avrupa
Birliği’ne yapacağı ihracat üzerinden sınırda karbon vergisi vermek zorunda
kalabilecek Türkiye’nin, ihracatını aynı düzeyde sürdürebilmesi için bir çıkış
yolu bulmaktır. Bu çerçevede; Avrupa Yeşil Mutabakatı karbon eşikleri ve Paris
İklim Anlaşması hedefleri doğrultusunda sera gazı emisyon azaltımı ve bu
süreçte enerji ikamesi ve döngüsel ekonomi uygulamalarının katkısı
araştırılmış, alternatif politikaların iktisadi ve çevresel etkileri analiz
edilerek ihracat hedefleri ile uyumlu yeşil dönüşüm alternatiflerinin karbon
azaltımındaki potansiyel etkileri ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Araştırma,
temel ampirik analiz aracı olarak girdi-çıktı matrisini kullanmaktadır. Türkiye
için baz yılı 2022 yılı olan 75 sektörlü döngüsel girdi çıktı matrisi
oluşturulmuştur. Bu matris 2035 yılına kadar projekte edilmiş ve senaryo
analizleri yıl yıl yapılmıştır. Böylece analiz dönemi, kısa dönemden bu çalışma
için orta dönem kabul edilebilecek bir yıla taşınmıştır. Dolayısıyla bu
çalışmanın kısa ve orta dönemi dikkate alan bir analiz çerçevesine sahip
olduğunu söylemek mümkündür.
Bir yandan mevcut ekonominin büyüme ve ihracatı
sürdürme zorunluluğu, diğer yandan döngüsellikle ilgili olarak şu ana kadar
kayda değer adımların atılmamış olması ve enerji ikamesinin hem yüksek
maliyetli hem de zaman gerektiren bir süreç olması, Türkiye’nin kısa dönemde
Paris Anlaşması kapsamındaki beyanına uyum sağlamakta güçlük çekeceğini
göstermektedir. Bununla birlikte, 2026
yılında Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nın yürürlüğe girmesi ile
Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne yönelik ihracatında ilgili sektörler için ek bir
vergi yükü doğacağı öngörülmektedir. Mekanizmanın sektör kapsamının genişlemesi
ise ihracatın sürdürülebilirliği ve dolayısıyla ekonomik büyümenin devamlılığı
açısından ilave zorluklar yaratacaktır.