Türkiye ve KKTC'deki içmimarlık eğitim programları için uluslararası akreditasyon ölçütleri çerçevesinde eğitim müfredat önerileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YAREN ŞEKERCİ
Danışman: Zuhal Kaynakcı Elinç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İçmimarlık, 20.yüzyılın başından itibaren profesyonelleşmeye başlamış bir disiplin olarak dünyada yaklaşık 100 yıllık bir geçmişe sahiptir. 1920'lerde iç dekorasyon eğitimi olarak başlamıştır. Daha sonra ABD'de National Association for Decorative Arts and Industries, "Ağırlıklı olarak mobilya ile düzenlemek, varolan mekanları süsleme çalışmalarını kapsayan iç dekorasyondan karmaşık tasarım süreçlerini, çeşitli davranış teorilerini ve yeni mekanlar yaratılmasını" kapsayacak biçimde içmimarlık programları geliştirmiştir. İçmimarlık eğitimi, dünyada yaklaşık 90 yıllık bir eğitim geçmişine sahiptir. Türkiye ve KKTC'de ise içmimarlık eğitimi 1880'lerde başlamıştır. 2010'lu yılların başına kadar dünyadaki içmimarlık eğitimine paralel çizgide ilerleyen Türk tipi içmimarlık eğitimi, 2011 yılı itibariyle farklı bir yöne doğru evrilmeye başlamıştır. Özellikle özel yetenek sınavının kalkması ve içmimarlık programlarının üniversitelerde açılma hızının ve kontenjanların artması sonrasında içmimarlık eğitiminde kalite konusu çok önemli hale gelmiştir. Dünyanın farklı yerlerinde içmimarlık eğitiminde kalite, programın akreditasyonu ile kanıtlanmaktadır. Türkiye ve KKTC'deki hiçbir içmimarlık programının bir içmimarlık akreditasyon kuruluşu tarafından akredite edilmemiş olması, Türkiye ve KKTC'deki içmimarlık programlarının uluslararası akreditasyon ölçütleri kapsamında incelenip yorumlanmasını gerektirmiştir. Yükseköğretimde kalitenin iyileştirilmesi, ölçütlerin ve yeterliliklerin geliştirilmesi ve saydamlık gibi kavramların temelini Bologna Süreci oluşturmaktadır. Bologna Süreci kapsamında her ülkenin kendi ulusal yükseköğretim yeterlilikler çerçevesini geliştirmeleri beklenmiştir. Türkiye 2010'da, uluslararası yeterlilikler çerçevelerini göz önünde bulundurarak, Türkiye Yükseköğretim Yeterlilikler Çerçevesi (TYYÇ) ismini verdiği kendi yeterlilikler çerçevesini oluşturmuştur. Bu nedenle 2010 yılının, Türkiye'de yükseköğretimde standartlaşma ve kalite yönetimi anlamında yeni bir çağın başlangıcı olarak ele alınabileceği göz önünde bulundurularak, bu çalışmanın kapsamına 2011 yılı itibariyle öğrenci kabul eden Türkiye ve KKTC'deki içmimarlık programları dahil edilmiştir. Uluslararası düzeyde içmimarlık programlarını akredite eden kuruluş olarak da bu çalışmada CIDA'nın (Council of Interior Design Accreditation) belirlediği ölçütler kullanılmıştır. Bu şartlar altında; tez kapsamına giren 56 içmimarlık programı, CIDA'nın içmimarlık eğitimi için belirlediği 16 ölçüt üzerinden değerlendirilmiştir. CIDA'nın mesleki ölçütleri 2 bölümden oluşmaktadır. İlk 3 ölçüt, I. bölüm olan "Program Kimliği ve Bağlam", diğer 13 ölçüt ise II. bölüm olan "Bilgi Edinme ve Uygulama" (müfredat) başlığında tanımlanmıştır. I. bölümdeki ölçütler bağlamında incelendiğinde, tez kapsamına giren programların özellikle program kimliği (misyon, vizyon, hedefler ve mezun takibi) ile öğrenme ortam ve kaynakları konusunda uluslararası standartları sağlayamadığı anlaşılmıştır. Program müfredatlarındaki dersler ve ders içerikleriyle ilgili olan ölçütlerin olduğu II. bölümde ise; özellikle "ürünler ve malzemeler" ile "yönetmelikler ve yönergeler" ölçütlerinde tez kapsamına giren programların çoğunluğunun müfredatının yeterlilikleri sağlayamadığı görülmüştür. Programlar, "tasarım süreci", "iletişim", "tasarım öğeleri ve ilkeleri", "iş uygulamaları ve profesyonellik" ile "inşaat/yapı/yapım" ölçütleri bağlamında incelendiğinde, programların, uluslararası standartları tüm koşullarıyla sağlayamasa da, diğer ölçütlere göre daha iyi durumda olduğu anlaşılmıştır. Son olarak, CIDA tarafından akredite olmuş programlar, CIDA'nın mesleki ölçütlerinin detaylı analizleriyle birlikte incelenmiş ve Türkiye ve KKTC'deki içmimarlık programlarının eğitim kalitelerini arttıracak bir eğitim müfredatı, tek-tipleşmeye neden olmamak adına asgari şartlarla ve en genel hatlarıyla sunulmuştur. Burada, formel eğitimin yanında söyleşi, çalıştay, teknik gezilerin de dahil edildiği enformel içerik de tavsiye edilmiştir.